چکیده:
مهمترین دوره عمر انسان دوران نوجوانی و جوانی است این دوره مصادف است با بروز بیداری های متعدد که هر کدام می توانند زمینه ای باشند برای رشد و سعادت و در صورت عدم هدایت آنها موجب بدبختی و سقوط انسان می شود مانند: بیداری فطرت، بیداری مذهب، بیداری جهان بینی و بیداری وجدان
در هر کدام از بیداری ها باید به تربیت صحیح، محیط مناسبی را بوجود آورد تا رشد و تعالی جوان را به همراه داشته باشد. در دوره جوانی، شرایط و امکاناتی پدید می آید که گرد و خاک فطرت به کنار میرود و با هشیاری فطرت مذهب هم بیدار می شود. این بیداری در نوجوان عاملی برای رشد معنوی و اخلاقی می شود دید و بینش و نگرش خاص نسبت به جهان در او بوجود می آید جهان بینی او عوض می شود و وجدان هم در او بیدار شده و خود رای خویشتن قاضی و داور است اگر گناه و خطایی مرتکب شود خود را سرزنش می کند این بیداری خود از عنایات لطیف الهی و عاملی برای خود کنترلی است.
درآموزش و تعلیم هر موضوع، اصول و مبانی ساختار آن موضوع از اهیمت ویژه و اساسی برخورداراست نیاز به پرستش ونیایش یکی از نیازهای اساسی و عمیق است که در عمق روان بشر وجود دارد. انسان به اقتضای فطرت الهی خود و به دلیل آنکه موجودی است چند بعدی و به اعتبار کرامتی که دارای میل ها و جاذبه های معنوی است که سایر موجودات فاقد آن هستند.
بنابراین در دعوت جوانان و نوجوانان به دین و نماز باید به گونه ای عمل کنیم که آنها احساس آزادی کنند یعنی نباید هیچ گاه آنها را مجبور به دینداری کنیم یا برای انیکه مثلاً دیندار شوند به آنها مزایای زیادی بدهیم باید بتوانیم آنها را به عقیده ای معتقد کنیم، آن اعتقاد درونی خواهد بو. یعنی اعتقاد که نه برای جلب منفعت است و نه به دلیل ترس از قدرت خانواده مهمترین متولی تعلیم و تربیت دین بچه هاست برای انجام درست اینکار باید ابتدا انس دینی ایجاد شود و بچه عادت کند به انجام تعالیم دینی از جمله نماز بعد معرفت دینی بوجود می آید با استدلال و تجربه و تحلیل مسائل دینی زمینه تفکر دینی فراهم می گردد برای تجزیه و تحلیل مسائل دینی، لازم است با استفاده از سخنان بزرگان، اشعار ارزشمند سعدی، مولوی. حافظ و ... زمینه جذابیت و آشنایی با رازها و اسرار نماز و تفکر برای نیل به معرفت دینی را فراهم کنند. نقش خانواده و اطرافیان در این دوره بسیار حساس است زیرا با هدایت جوانان به سوی انتخاب دوستانی شایسته و معاشرت با افراد باتقوا، امر در دست یابی به شاکله دینی مدد می رساند. در این مسیر که انتخاب همنشین بسیار سفارش شده است. حضرت علی (ع) می فرمایند: « از مصاحبت با مردم فاسد بپرهیز که طبیعت تو به طور ناآگاه، ناپاکی و بدی را از طبع او می دزدد در حالیکه تو از آن بی خبری» یکی از برکاتی که رفتن به مسجد و نماز دارد پیدا کردن دوستانی خوب و مؤمن است.
خانواده برای تربیت دینی و مذهبی فرزندان و ترغیب آنها به اقامهی نماز باید صادق و راستگو باشند. این اصل اول است خداوند می فرماید: « الیه یصعد الکلم الطیب و العمل الصاح یرفعه(1) سخنان پاک به سوی او بالا میرود و عمل صالح به ان رفعت می بخشد» در خانواده هایی که بزرگترها تظاهر به دینداری می کنند نمیتوانند بچه های خود بخصوص نسل جوان را جذب دین و نماز نمایند. اصل دوم اینکه گاهی ممکن است پدر و مادر سختگیری کنند برای تعلیم مسائل دینی ولی اصل همان تشویق است. خداوند در قرآن می فرماید: « خدا کسی است که با ملائکه بر شما درود می فرستد تا شما را از تاریکی به سوی روشنایی درآورد و به مؤمنان مهربان است.»(2)
این آیه نشانه می دهد که سرلوحة هدایت و رشد انسانها رحمت و مهربانی کردن با آنهاست. پس برای تشویق جوانان و نوجوانان بسوی نماز باید آنها را تشویق نمود. اصل بعد اینکه باید فلسفه نماز را برای فرزندان بیان نمود یکی از دلایلی که بعضی از جوانان نماز راسبک می شمارند بی اطلاعی آنها از فلسفه این فریضة الهی است قرآن کریم می فرماید: « ان الصلوة تنهی عن الفحشاء و المنکر و لذکرالله اکبر...» (3) جوانان به حکم فطرت از آلودگیها نفرت دارند و دوست دارند به پاکی ها برسند پس بدانند نماز چاره ساز است و در جایی دیگر خداوند در قرآن کریم می فرماید: « یا ایها الذین امنو استعینوا بالصبر و الصلوة ان الله مع الصابرین» (4) پس یکی از حکمت های اقامة نماز مزین شدن به صفت استقامت و استعانت از ذکر الهی در دشواری هاست. جوانان باید بدانند خدا خیلی به آنها نزدیک است خداوند خود می فرماید: « و اذا سالک عبادی عنی فانی قریب اجیب دعوه الداع اذا دعان.»(5) نوجوانان و جوانان باید به کمک خانواده یاد بگیرند که اگر فرمان خدا را اجابت کنند خدا دعای آنها را مستجاب می کند. پس با عزمی قوی به سوی خدا می روند و به او پناه می برند.
پس اگر خانواده درست فرزندان را تربیت نمایند و آنها اهل باشند و تعلق به خانواده را مهم بدانند خط هدایت والدین را پیش می گیرند. پس هنر والدین اینست که اهلیت فرزندان را حفظ کنند. وقتی این امر به قوت خود با قیست فرمان به اقامه نماز هم اثر بخش خواهد بود.
این چکیده ای بوده از مطالب مطرح شده در مقاله علمی، پژوهش تحت عنوان « خانواده و نقش آن در گرایش جوانان به نماز»
مقدمه :
در جهان کنونی یکی از مهمترین دغدغه های بشر رسیدن به آرامش روحی و روانی در زندگی است که در پرتو آن بتوانند به اعتدال فکری، عقیدتی کامل برسند. در تعالیم انسان ساز اسلام این محقق نمی شود مگر با وصال به سرچشمة لایزال خداوندی و برقرار نمودن رابطه ای عمیق و پیوسته با او و این امر با نماز امکان پذیر است. نماز پیوند دهنده خلق و خالق است نماز، پرچم برافراشته دین، و نماز گزاران راه یافتگان سایه الهی هستند. نماز تمرین خوبی هاست در نماز به چشمها، « نگاه» به دستها،« سخاوت» به قلبها « صفا» به گامها، « استواری» و به همة مردم خوب زیستن، با خدا زیستن و رها از خود زیستن را آموزش می دهد و همین است که نماز سایة سنگین و سیاه « فحشا و منکر» را از وسعت زندگی بر می چیند.
همچنین قرآن کتاب بصیرت هاست و کلید حل مشکلات ماست باید با تمسک جستن به آن راه درست زندگی کردن را آموخت. راه و رسم مسلمان زیستن و تربیت صحیح آموخت. خشت های خانواده قرآنی مزین به مودت و رحمت است. در چنین خانه ای اگر چراغ ذکر الهی روشن شود، فرزندانی موحد پرورش می یابند.
نماز پر و از گاه روح، جویبار تطهیر کننده قلب، روشنایی چشم عارفان، تکیه گاه مطمئن سالکان و رهپویان و پشتوانه آرامش و تسکین روان انسان است. فرصت نمازگزاردن، بهشتی است که انسان برای اعتلا و انبساط درون خویش می آفریند. آسمانی است که پذیرای بال های پرواز می باشد و کشتی نجاتی است که از موج حادثه ها به ساحل فلاح و سلامت می رساند.
گسترش فرهنگ نماز، تضمین مصونیت، تعالی و بندگی و همدلی و یگانگی جامعه است.
اگر در محیط خانواده، فرهنگ نماز گسترش و ژرفا یابد، اگر ترنم نماز فضای خانواده را معطر و متبرک سازد، اگر فرزندان، پدر و مادر را مقید و معتقد به نماز بیابند، بی هیچ تردید آنان نیز الگوی خویش را از خانواده خواهند گرفت و الفت با نماز خواهند یافت که ره آورد آن پرهیز از منکر و فشحا و گریز از آلودگی و همسایگی با پاکی و تهذیب و صفا و صداقت خواهد بود.
دوست داشتنی زمان برای بچه ها زمانی است که پدر و مارد نماز می خوانند پس باید سعی شود با نشاط، آرامش و زیبایی این فریضه را بجا آورد و به هیچ وجه شرایط سخت را برای فرزندان ایجاد نکرد تا حلاوت و شیرینی این لحظات را بچشند و کم کم جذب نماز شوند. در این جا این سوالات مطرح می شود که چه کنیم تا جوانان بیشتر جذب نماز شوند و به آن شوق و رغبت نشان دهند؟
نقش خانواده در این مسیر بسیار حساس چیست؟
چه عواملی در جذب هر چه بهتر و بیشتر آنان به سمت دین و نماز نقش دارند؟
در این مقاله سعی شده است با توجه به آیات قرآن و کلام پیشوایان دین در مورد نماز بحث شود. و نقش خانواده را در گرایش جوانان به نماز بررسی نماید.
مشخصات منابع:
1- آیات قرآن کریم
2- امام علی و مباحث تربیتی محمد دشتی
3- ارکان اسلامی محسن عقاری
4- پرتویی از اسرار نماز حجه الاسلام قرائتی
5- حی علی الصلاة سلمان غفاری
6- سلامت نوجوانی وزارت آموزش و پرورش
7- مجلات رشد
8- مجلات پیوند
9- مجلات پیشگامان
10- نگاهی دوباره به تربیت اسلامی دکتر خسرو باقری
11- نماز پیوند خلق و خالق
12- نماز شناسی حسن راشدی
فهرست مطالب:
چکیده 1
مقدمه 3
نقش الگوی والدین 5
حساسیت نسل جوان 6
تشویق به ایمان و معنویت 7
نقش خانواده در تقویت رفتارهای مذهبی 7
چه کنیم تا جوانان دین را آسان بپذیرند؟ 8
شرایط مربیان دین 9
ارزش خانواده در تفکر اسلامی 9
ارتباط خانواده با محیط های آموزشی 10
مشکل مربیان در ارتباط با نوجوانان و جوانان 11
ضرورت توجه نماز 11
رعایت اعتدال در برخورد با جوانان 11
عکس العملهای مناسب در قبال رفتارهای دینی فرزندان 12
حضور در مجامع و محافل نماز باعث تشویق به این امر می شود. 12
ایجاد ارتباط بین زیبایی و نماز 12
علل بی توجهی به نماز در بعضی از نوجوانان و جوانان 13
در طریق اصلاح 13
شیوه های جلب و جذب جوانان به نماز 14
اعمال روشهای مناسب برای تشویق جوانان و نوجوانان به نماز 15
اصول اعمال روشها 16
قواعدی که باید برای جذب فرزندان به نماز رعایت کرد 16
زمینه های دیگر 17
- پرهیز از این راه ها 18
- آثار اخلاقی و تربیتی نماز 18
- پاسخ به یک سوال و تأثیر تربیتی مراعات وقت نماز 19
- نتیجه گیری 21
شامل 29 صفحه word
دانلود تحقیق خانواده و نقش آن در گرایش جوانان به نماز
