
این فایل در قالب ورد و قابل ویرایش در 130 صفحه می باشد.
فهرست
چکیده ۱
فصل اول ۳
کلیات تحقیق ۴
مقدمه ۴
بیان مسأله ۵
اهمیت موضوع: ۶
اهداف تحقیق ۷
سوالهای تحقیق ۸
تعاریف نظری و عملیاتی ۸
فصل دوم ۱۰
ادبیات و پیشینه تحقیق ۱۱
مقدمه ۱۱
بخش اول – اعتبار بخشی ۱۲
(تعریف سنجش) ۱۲
اعتبار سنجی (اعتبار بخشی) چیست؟ ۱۳
هدف اعتبار سنجی ۱۴
الگوی تضمین کیفیت در آموزش و پرورش ۱۷
اعتبار بخشی درآموزش و پرورش: ۱۸
اصول و مبانی نظری: ۲۰
اهداف ۲۰
ساختار، نقش و وظایف ۲۰
نقش و وظایف دبیرخانه تخصصی شورای اعتباری بخشی (تضمین کیفیت) ۲۲
نقش و وظایف کمیسیون های منطقه ای ۲۲
نقش و وظایف مدارس و موسسات آموزشی ۲۳
مراحل اجرایی ۲۳
*مولفه ها: ۲۴
۱- رسالت و اهداف ۲۵
استاندارد پایه ۲۵
استاندارد ارتقای کیفیت ۲۵
درآمدی بر مدیریت آموزشی و بحث استاندارد سازی ۲۷
مدارس ابتدایی سیستم های اجتماعی ۲۸
مدیریت در مدرسه ابتدایی ۲۸
اثر بخشی مدیر آموزشی ۲۹
انتظارات ۳۰
وضعیت مدیریت مدارس در حال حاضر ۳۱
مدیریت آموزشی در ایران (با رویکرد به دوره ی ابتدایی) ۳۱
نقش مهارت ها در دستیابی به کیفیت ۳۲
الگوی شایستگی مدیران آموزشی ۳۳
۱- دانش و معلومات نظری ۳۵
۲ – مهارتها ۳۵
۳- ویژگی شخصیتی ۳۷
۴- نگرش و بینش ۳۷
۵ – اعتبار حرفه ای و عمومی ۳۸
بخش دوم- استاندارد سازی : ۴۱
استاندارد چیست؟ ۴۱
استاندارد سازی چیست ؟ ۴۳
استانداردهای عملکرد موثر ۴۳
نقش مدارس ابتدایی در بنیاد کیفیت ها ۴۴
شرایط و ضرورت ها در استاندارد کردن عملکرد ۴۴
ویژگی های کلیدی استانداردها ۴۵
استانداردهای شش گانه ی مدیران مدارس ابتدایی ۴۸
استانداردهایی برای مدیران جدید، در مدرسه ابتدایی شیکاگو ۵۰
کاربرد استانداردهای عملکرد چیست؟ ۵۰
استاندارد مدیران آموزشی در ایالت ویرجنییا ۵۱
استاندارد ۱ ۵۱
دانش ۵۱
گرایش ها ۵۲
عملکردها ۵۲
استاندارد ۲ ۵۳
دانش ۵۳
گرایش ها ۵۴
عملکردها ۵۴
استاندارد ۳ ۵۶
دانش ۵۶
گرایش ها ۵۶
عملکردها ۵۷
استاندارد ۴ ۵۸
دانش ۵۸
گرایش ها ۵۹
عملکردها ۵۹
استاندارد ۵ ۶۰
دانش ۶۱
گرایش ها ۶۱
عملکردها ۶۱
استاندارد ۶ ۶۲
دانش ۶۲
گرایش ها ۶۳
عملکردها ۶۳
جمع بندی بخش دوم ۶۴
بخش سوم- نظارت و کنترل: ۶۶
تعریف کنترل ۶۶
ضرورت وجود نظارت و کنترل در سازمانها: ۶۶
فرآیند کنترل در مدیریت: ۶۷
ویژگیهای کنترل اثر بخش ۶۸
تعاریف نظارت و راهنمایی آموزشی ۷۳
پیشینه نظارت آموزشی ۷۴
تکامل نقش نظارتی: ۷۵
جایگاه نظارت و راهنمایی تعلیماتی در اسلام ۷۷
جایگاه نظارت و راهنمایی در ایران ۷۸
آیا نظارت راهنمایی تعلیماتی خلاق (نظارت مبتنی بر خلاقیت) دست یافتنی است؟ ۷۹
اصول نظارت و راهنمایی تعلیماتی ۸۰
ابعاد نظارت ۸۰
جمع بندی بخش سوم ۸۱
بخش چهارم : پیشینه تحقیق ۸۳
(پیشینه تحقیق در ایران ) ۸۳
پیشینه تحقیق درخارج: ۸۸
افزایش حقوق معلمان ۸۹
جمع بندی فصل دوم ۹۱
فصل سوم ۹۲
روش تحقیق ۹۳
مقدمه ۹۳
روش تحقیق ۹۳
جامعه و نمونه آماری ۹۳
ابزار گردآوری داده ها ۹۴
روش گردآوری داده ها ۹۴
روایی و پایایی ۹۴
روش تجزیه تحلیل داده ها ۹۵
فصل چهارم ۹۷
تجزیه و تحلیل داده ها ۹۸
مقدمه: ۹۸
-توصیف متغیرهای جمعیت شناختی: ۹۹
روشهای آماری تجزیه و تحلیل دادهها: ۱۰۵
فصل پنجم ۱۱۸
بحث و نتیجه گیری ۱۱۸
مقدمه ۱۱۸
بحث و نتیجه گیری ۱۱۸
پیشنهادها ۱۲۰
محدودیت های تحقیق ۱۲۰
منابع فارسی ۱۲۱
منابع انگلیسی: ۱۲۵
مقدمه
امروزه در دنیا، مدارس و مراکز آموزشی، به عنوان مراکز ثقل و شکل گیری نوآوری، نوآفرینی، کارآفرینی، تعقل، تدبر و تفکر خلاق همچنین وظیفه ی پاسخگویی به نیازهای متغیر، متحول جوامع و مردم را به عهده دارند. نقش محوری نظام آموزشی در اشاعه ی فرهنگ و تحول بر هیچ کس پوشیده نیست. به طوری که یکی از نوآوران آموزش و پرورش مصری می گوید: « بهبود آموزش و پرورش را به من بسپارید، من دنیا را اصلاح خواهم کرد.» (بختیاری۱۳۸۳ به نقل از کوی، ترجمه یمنی،۱۳۷۸،ص۱۲) همچنین یونسکو در این رابطه معتقد است که : آموزش وپرورش، سرمایه ی نسل امروز و آینده ی ماست (بختیاری۱۳۸۳، به نقل از یونسکو، ۱۳۷۸، ص ۱۳). لذا نقش محوری آموزش در فرایند توسعه بر همگان آشکار است، چنان که از آموزش به عنوان شاه کلید توسعه و پیشرفت ملت ها یاد شده است. در شرایط کنونی، رشد سریع فناوری اطلاعات، ارتباطات، اکتشافات، ابتکارات، انتظارات و اختراعات، تغییرات سازمانی و ساختاری، دانش موجب تغییر و تحول در نظام های آموزشی و برنامه های آموزشی و درسی در هزاره سوم گردیده است.
در مطالعات علوم تربیتی و روانشناسی ممکن است این ضرورت به وجود آید که میزان و اندازه پدیده هایی از قبیل هوش توانایی ذهنی و اضطراب دقت مشخص و تعیین گردد.
سنجش و اندازه گیری پدیده های مورد اشاره با اندازه گیری پدیده های عینی و مادی مانند طول، عرض، حجم تفاوت دارد.
سنجش پدیده های آموزشی ، با توجه به ظرافت، حساسیت و پیچیدگی آن نیاز به طراحی علمی دارد و به عنوان یک اقدام تخصصی مطرح است که تنها از طریق دسترسی به یافته های تئوریک و عمیق امکان پذیر می شود.
به طور کلی اندازه گیری[۱] و سنجش[۲] یک اقدام طراحی شده است که طی آن با استفاده از محاسبات ریاضی و روشهای علمی پدیده ای را به کمیت تبدیل کرده و در ارتباط با هدف معین مورد قضاوت قرار می دهیم.(بیانی، ۱۳۷۸، ص ۲۰۵ و ص۲۰۶)
بخش اول – اعتبار بخشی
(تعریف سنجش)
قبل از هر چیز لازم است مفهوم سنجش[۳] و اندازه گیری روشن شود. در برخی از منابع سنجش را مترادف با ارزشیابی[۴] دانسته اند. برخی دیگر تفاوت سنجش و اندازه گیری به طور کامل تفکیک نشده است. به همین منظور برای روشن شدن مطلب ابتدا مناسب است که مفاهیم اندازه گیری سنجش و ارزشیابی را روشن شود..
اندازه گیری[۵] به طور معمول به اقدامی گفته می شود که طی آن تبدیل کیفیت آموزشی و یا روانشناختی به کمیت ممکن می گردد.
سنجش اقدامی است که براساس اندازه گیری ممکن می شود. در جریان سنجش کمیتها، اعداد حاصل از اندازه گیری مفهوم پیدا می کند.
ارزشیابی درحقیقت اطلاق ارزش به آزمونی است که بتوان براساس آن آزمودنی را ارزش گذاشت و یا اینکه ارزش آن را تعیین کرد (بیانی، ۱۳۷۸، ص ۲۰۷) .
ارزشیابی وسیله اساسی اندازه گیری موفقیت است. علاوه بر آن ارزشیابی همواره نیروی پیش برنده بهبود آموزشی است.
ارزشیابی به روشن ساختن ناهمخوانی موجود بین نتایج مورد نظر و عملکرد واقعی کمک می کند. ارزشیابی، در این نقطه، راهنمایی برای تعدیل هایی در برنامه ها و ایجاد یک مقابله کاملتر بین انتظارت و نتایج است.
کاربری ارزشیابی به عنوان وسیله ای در “اعتبار دادن” به هدفهای کلی و هدفهای بازدهی برنامه است.
در این رویکرد شواهد گردآوری می شوند تا به توجیه جنبه های خاص برنامه بپردازند و این رویه ها یا خرده سیستم ها به طور جمعی برنامه ارزشیابی را تشکیل می دهند (وایلز،باندی، ۲۰۰۰، ترجمه بهرنگی،۱۳۸۲ ص۲۴۲و ۲۳۴) .
در فرهنگ تعلیم و تربیت تألیف کارتر. دی. گود، لغت ارزشیابی چنین تعریف شده است:
- فرآیند تحقیق و تبیین درباره ارزش و مقدار چیزی یا سنجش و اندازه گیری اولین تعریف رسمی از ارزشیابی به نام رالف تایلر ثبت شده است. وی ارزشیابی را وسیله ای جهت تعیین میزان موفقیت در برنامه در رسیدن به هدفهای آموزشی مطلوب مورد نظر می داند (شفقی،۱۳۸۲، ص۱۱ به نقل از کیامنش، ۱۳۷۰).
- استیک ارزشیابی را با پاسخگو بودن مرتبط می داند. ارزشیابی هنگامی جنبه پاسخگویی دارد که بیشتر به فعالیتهای برنامه توجه داشته باشد تا به مقاصد آن (شفقی، ۱۳۸۲،ص۱۲ به نقل از صفوی، ۱۳۷۳).
اعتبار سنجی (اعتبار بخشی) چیست؟
۱- اعتبار سنجی (اعتبار بخشی[۶]) ابزار حرفه ای، و به عنوان شاغول علمی است. این شاغول، شاخص و مجموعه سازمان یافته و استاندارد شده می باشد.
۲- فرایند کنترل کیفیت و ارزیابی پیشبرد برنامه های نظام آموزشی را با توجه به اثربخشی آن ها اعتبار بخشی می نامند (بختیاری، ۱۳۸۳، اقتباس از قورچیان) .
۳- تعیین اعتبار و درجه بندی مراکز اموزشی اعتبار سنجی نامیده شده است(بختیاری،، ص ۱۳۸۳ ،ص ۱۵۱).
۴- کاربرد الگوی اعتبار سنجی، تعیین اعتبار علمی مراکز آموزشی است (بختیاری،۱۳۸۳ ،ص ۱۵۱).
۵- هدف اساسی کاربردهای اعتبار سنجی اطمینان کیفی از فعالیت ها و برنامه هاست (بختیاری، ۱۳۸۳، ص ۱۵۱).
۶- اعتبار سنجی (اعتبار بخشی) عبارت است از دادن اعتبار به مجموعه ای که دارای استانداردهایی می باشد (بختیاری، ۱۳۸۳، به نقل از پازارگادی، ۱۳۷۸، ص ۲۷) .
۷- اعتبار بخشی، یکی از الگوهای اصلی برای اطمینان از کیفیت در آموزش و پرورش جوامع توسعه یافته و در حال توسعه می باشد (بختیاری، ۱۳۸۳، به نقل از پازارگادی)
۸- اعتبار سنجی الگوی تضمین کیفیت در آموزش و پرورش و آموزش عالی است.(بختیاری، ۱۳۸۳، ص ۱۵۱).
پازارگادی اشاره دارد که مطالعات جهانی موید این امر است که بری پویا کردن و ارتقای کیفی نظام آموزش عالی، نیاز یک سیستم ارزیابی کیفیت و اعتباربخشی می باشد.
به وسیله اعتبار بخشی می توان به بازبینی و سنجش و یا هر دو مقصود بررسی مرکز آموزشی یا برنامه آموزشی جهت کسب اطمینان از احراز حداقل استانداردهای قابل پذیرش پرداخت.
الگوی اعتبار سنجی از رویکردهایی کمی است که به وسیله آن می توان تصویر کمی از عوامل مورد ارزیابی آموزش را رتبه بندی و طبقه بندی کرد. و در انجام این امر، با استفاده از استانداردهایی از قبل تعیین شده، اعتبار برنامه، یا دوره آموزشی مشخص می شود. به عبارت دیگر، صلاحیت برنامه ها و دوره آموزشی و نیز اعتبار سازمان ها و مراکز علمی – پژوهشی و آموزشی و موسسه های تخصصی با استفاده از الگوی اعتبار سنجی، سنجیده می شود.(بختیاری، ۱۳۸۳، ص۱۷۰)
هدف اعتبار سنجی
۱- اطمینان از کیفیت برنامه های آموزشی با استانداردهای ملی
۲- اطمینان دادن به دانش آموزان و اولیا در مورد اینکه تلاش پرورش معلمان و سایر اعضای کادر مدرسه به خوبی انجام گرفته و آن ها صلاحیت دارند.
۳- ارتقای حرفه تدریس از طریق بهبود برنامه های آموزشی
۴- فراهم آوردن مبنایی برای مقایسه برنامه های آموزشی (بختیاری، ۱۳۸۳،به نقل از بازرگان، ۱۳۸۰، ص۳۲۸).
۵- شاید بتوان گفت یکی از کاربردهای بار سنجی، سنجش اعتبار و مشخص کردن نقاط قوت و ضعف نظام آموزشی است، و همین طور می توان به یاری آن به مقایسه عملکرد میان مراکز آموزشی پرداخت. استانداردها سطح مطلوب را مشخص می کنند.
۶- اعتبار دهی {اعتبار سنجی}، به این امر تاکید دارد که آیا یک مرکز آموزشی یا یک برنامه، استانداردها و معیارهایی را که از پیش پذیرفته شده، احراز کرده یا نکرده است (بختیاری، ۱۳۸۳، به نقل از قورچیان، ۱۳۷۶،ص۸۹).
همانطور که اشاره شد اعتبار سنجی – فرایندی است که طی آن برنامه (نظام آموزشی، سازمان، مراکز آموزشی، مدرسه …) مورد نظر از طریق ارزیابی درونی درباره وضعیت موجود خود و در مقایسه با
هدف های مطلوب (بیان شده) مورد قضاوت قرار می گیرد؛ هدف این ارزیابی ان است که اعضا مسوولین/ مدیران را نسبت به وضع موجود و حرکت به سمت وضع مطلوب و بهبود وضعیت برنامه ترغیب و تشویق کند(بختیاری،۱۳۸۳، ص ۱۵۸، اقتباس از بازرگان،۱۳۸۰: ص۹۹ ). برای پویا کردن و ارتقای کیفی موسسات آموزشی نیاز به یک سیستم ارزیابی کیفیت و اعتبار بخشی[۷] می باشد تا با عنایت به نظام آموزشی جامعه، به سنجش وضع موجود از طریق استانداردهای از قبل تعیین شده،اقدام نمود و هویتی قانونی وعلمی به مراکز آموزشی اعطاء نمود (بختیاری، ۱۳۸۳، به نقل از پازارگادی، ۱۳۷۸، ص ۱۲) .
اعتبار سنجی (به تعبیر پازارگادی اعتبار بخشی) به معنای فرایند کنترل کیفیت و ارزیابی پیشبرد برنامه یک موسسه یا اثربخشی پیشرفت بر اساس معیارهای مشخص و استاندارد می باشد. به وسیله اعتبار بخشی می توان به بازاریابی و سنجش مراکز آموزشی و یا برنامه های آن جهت کسب اطمینان ازاحراز حداقل استانداردهای قابل پذیرش پرداخت.
اعتبار بخشی، الگوی کاربردی، برای ارزیابی و بهبود مداوم کیفیت و ارتقای بهره وری محسوب می شود. با استفاده از استانداردها، که طی سال های اخیر در کشورهای توسعه یافته و برخی از کشورهای در حال توسعه متداول است، روشی اطمینان بخش و اجتناب ناپذیر برای اندازه گیری عملکرد و کیفیت هر سیستم به شمار می رود (بختیاری،۱۳۸۳،اقتباس از: صدقیانی، ۱۳۸۲) ، شورای مشترک اعتبار بخشی سازمان و مراکز بهداشت و درمان و بیمارستانها (JCAHO) در جریان بررسی اعتبار سنجی، عملکرد سازمان های بهداشتی، یکی از اهداف ارزیابی اش بهبود ارائه خدمات به بیمار می باشد (پیشین،ص ۲۷) .
اعتباردهی اعتبار سنجی می تواند به عنوان یک ابزار حرفه ای برای ارتقای کیفی آموزش و پرورش ایران مورد استفاده قرار گیرد (بختیاری،۱۳۸۳، به نقل از قورچیان، ۱۳۷۸) .
در شرایط کنونی رشد سریع تکنولوژی، تغییرات اجتماعی، اقتصادی، ساختاری، و دانش، لزوماً موجب تغییر و تحول در برنامه های آموزشی نظام های آموزشی می گردد و حصول اطمینان از بودن اهداف، خط مشی ها، برنامه ها و عملکردهای اجرایی دستگاه عظیم و طویل آموزش و پرورش لازم و ضروری است و لازم است نظام آموزشی به ارزیابی و تجزیه و تحلیل وضع موجود پرداخته و با توجه به این بازخوردها هدف هایی را برای حرکت به سوی تغییرات اساسی (وضع مطلوب) در نظام آموزشی ترسیم کند.
یکی از مسائل اساسی نظام آموزشی فقدان یک سیستم نهادی جهت ارزیابی کیفی و مشروعیت بخشیدن به کلیه فعالیت های آموزشی، پژوهشی، خدماتی و رشد حرفه ای خود می باشد.
اعتبار بخشی به معنای فرایند کنترل و ارزشیابی پیشبرد برنامه یک مرکز آموزشی یا اثربخشی پیشرفت بر اساس معیارهایی از قبل تعیین شده و استاندارد می باشد (بختیاری،۳ ۱۳۸ ، ص ۱۶۸ ، به نقل ازپازارگادی،۱۳۸۲) .
اعتبار سنجی، ساز و کاری برای تضمین کیفیت و ارزیابی وافزایش بهره وری نظام آموزشی (بختیاری، ۱۳۸۳، ص۱۷۰).
الگوی تضمین کیفیت در آموزش و پرورش
آنچه برای تمامی دست اندرکاران، سیاست گذاران و برنامه ریزان آموزش و پرورش مسلم و آشکار می باشد، نگاه به نظام آموزش و پرورش به عنوان یک سیستم و جداناپذیر بودن ابعاد مختلف آن از یکدیگر است.
مطمئناً برای ایجاد تغییرات مناسب و روزآمد در این نهاد نیاز به بازنگری سازمان و مدیریت آن در ابعاد ساختار و تشکیلات سازمانی، قوانین و مقررات، ضوابط و اصول حاکم بر آن و مأموریتها و اهداف کمی و کیفی می باشد.
به عبارت دقیق تر این نهاد برای به انجام رساندن نقش و وظایف خطیر خود نیازمند سیاستهای راهبردی و ایجاد تغییراتی در جهت روزآمد نمودن مأموریتها، اهداف، نظام برنامه ریزی و نظارت و کنترل مراکز و مؤسسات عهده دار تعلیم و تربیت کودکان و نوجوانان است.
آموزش و پرورش به عنوان یک سازمان تأمین کننده فردای ایران به منظور تجدید حیات و بهبود مستمر کیفی خویش، نیاز به ساز و کارهایی جهت تعیین وضعیت موجود، تحلیل نقاط قوت و ضعف، فرصتها و تهدیدات و نیز ترسیم مجدد چشم اندازها، مأموریتها و اهداف کلان دارد.
برنامه ریزی استراتژیک طرحی جامع و پاسخگو برای تحلیل استراتژیک یک موسسه و تعیین چگونگی دستیابی به مأموریتها واهداف سازمانی است. در واقع مدیریت راهبردی مجموعه تصمیم ها و اقدامات مدیریتی است که عملکرد بلندمدت یک سازمان را تعیین می کند و بر نظارت و ارزیابی بر فرصتها و تهدیدهای وارده از محیط خارج سازمان در سایه توجه به نقاط قوت و ضعف داخل سازمان تأکید دارد. آموزش و پرورش برای دستیابی به الگویی مناسب برای برنامه ریزان، ارزیابی و کنترل بر عملکرد واحدهای تابعه خود از یکسو نیازمند یک برنامه ریزی توسعه و راهبردی مناسب با توجه به الگوهای بین المللی و نظام فرهنگی، عقیدتی و ارزشی ایران اسلامی است و از سوی دیگر برای بهره برداری مناسب از هر نوع برنامه ریزی، نیازمند الگو برای ارزیابی عملکرد، تضمین کیفیت و یا اعتبار بخشی واحدهای تحت پوشش خود می باشد.
الگوی پیشنهادی برای اطمینان کیفی در آموزش و پرورش مشتمل بر دو رویکرد اساسی است:
۱- برای دستیابی به اطمینان از کیفیت عملکرد آموزش و پرورش، وجود برنامه ریزی توسعه و راهبردی با عنایت به نقش، وظایف، ساختار و اصول حاکم بر این نهاد امر اجتناب ناپذیر است. در این گام بیانیه مأموریت آموزش و پروش (در ابعاد ابتدایی، راهنمایی، متوسطه) مشتمل بر چشم انداز، مأموریت و اهداف کلان تعیین و تبیین گردیده و سپس از طریق تحلیل استراتژیک فرصت ها و تهدیدات وارده از محیط در سایه نقاط قوت و ضعف سازمان در ابعاد مختلف مدیریت اجرایی، برنامه ریزی آموزشی و درسی، فضا و امکانات تعیین می شود و تصمیمات استراتژیک مشخص می گردد.
۲- یکی از عمده ترین راهکارهای استراتژیک وجود سازوکار برای ارزیابی کیفیت و اطمینان کیفی از تمامی عملکردهای سازمانی است. اعتبار بخشی[۸] یکی از الگوهای اصلی برای اطمینان کیفی در آموزش و پرورش جوامع توسعه یافته و در حال توسعه می باشد.
اعتبار بخشی عبارت است از فرآیند کنترل کیفیت موسسات و برنامه های آنها به منظور کسب اطمینان از احراز حداقل استانداردها و شاخص های قابل پذیرش به کارگیری فرآیند.
پایان نامه بررسی واعتبار یابی شاخصهای ارزیابی عملکرد مدیران مدارس ابتدایی دولتی